Nisyan 📕Sinema

The Lighthouse’ta İlahi Yansımalar

Ekin Keleş‘in daha önce yazdığı “The Lighthouse ve Yabancılaşma” başlıklı yazıyı okuyun.

****

The Lighthouse, Robert Eggers’ın The Witch: A New-England Tale‘den sonra çektiği ikinci uzun metraj filmi olmakla birlikte, ilk filmindeki nostaljik korku ambiyansını güçlendirerek devam ettirmekte. Paralel bir şekilde New England’da geçen film, The Witch’in feminen-korku havasından uzaklaşarak arkaik denizci söylenceleriyle hipermaskülen bir seyir izliyor. Kitab-ı Mukaddes atıflarıyla bekçiler arasında yükselen gerilimi pekiştirirken deliliğin alegorisi, enfes bir sinematografiyle yeniden-üretilmekte. Eggers’ın, Schineider’dan Delville’e, etkilendiği tüm tablolarla Wake ile Howard arasındaki iktidar çatışmasını canlandırması, Marksist bir yabancılaşmanın yanında daha kutsal bir anlatıyı da içinde barındırmakta.

Hypnose, Sascha Schineider

The Lighthouse’un mitolojik tanrılarını göz ardı ederek Thomas Wake ve Thomas Howard ilişkisini biblikal düzlemde de incelemek gerek. Wake’in denizle ilgili kuruntu ve inanışlarının yanında Howard’ın profan tutumu akla Şüpheci Thomas’ı getirmekte. Karakterlerin aynı ismi paylaşması ulvi bir ikilik yaratırken aynı zamanda aşikâr göndermeyi de gizlememektedir. İsa’nın dirilişi ve Thomas’ın şüpheciliğini anlamak için burada İncil’den alıntı yapmak gerek:

Onikiler’den biri, İkiz diye anılan Thomas, İsa geldiğinde onlarla birlikte değildi. Öbür öğrenciler ona, ‘Biz Rab’bi gördük!’ dediler. Thomas ise O’nun ellerinde çivilerin izini görmedikçe, çivilerin izine parmağımla dokunmadıkça ve elimi böğrüne sokmadıkça inanmam’ dedi. Sekiz gün sonra İsa’nın öğrencileri yine evdeydiler. Thomas da onlarla birlikteydi. Kapılar kapalıyken İsa gelip ortalarında durdu, ‘Size esenlik olsun!’ dedi. Sonra Thomas’a, ‘Parmağını uzat’ dedi, Ellerime bak, elini uzat böğrüme koy. İmansız olma, imanlı ol. Thomas ona, ‘Rabbim ve Tanrım!’ diye yanıtladı. (Yuhanna 20:21)

Bu ayette de belirtildiği üzere Aziz Thomas’ın “ikiz” olarak anılması da filme Thomas Wake ve Thomas Howard olarak yansımaktadır. Bu ikizlik, Aziz Thomas’ın isminin etimolojik incelenişiyle ortaya çıkar: Thomas Didymus hem Aramca hem de Yunanca ikiz anlamına gelmektedir.1Britannica. St. Thomas. https://www.britannica.com/biography/Saint-Thomas Buradan hareketle Havarinin “ikizliği” filmde kutsallığından arındırılarak sekülerleştirilmiş fakat hikâye sürekliliğini kaybetmemiştir. Wake’in denizci inanışlarına bağlılığı bir iman sembolizmi yaratırken Howard’ın rasyonelliği filmin sonunda kendi sonunu getirecektir. Uyarılara rağmen martının öldürülüşü, Howard’ın imansızlığı nedeniyle lanetlenmesine neden olur: “İmansız olma, imanlı ol!” (Yuhanna, 20:21:27).

İsimsiz, Jean Deville

Bu ikizliğin yanında Howard’ın geçmiş hayatını geride bırakarak bu küçük adacığa gelişi vaftizle de incelenmeli. Howard’ın günahlarından arınmak ve Ephraim Winslow olarak yeniden doğuşunun denizde gerçekleşmesi rastlantı değildir. Howard’ın gece bir buhran anında denizde gördüğü yansımaya çekilerek suya girmesi vaftizin çok da mukaddes olmayan gotik bir yansımasıdır. Burada suda boğulmuş gerçek Ephraim Winslow’u gördüğünü düşünürken kendi yansımasıyla karşılaşması, günahlarının peşini bırakmayacağının karanlık bir uyarısıdır. Filmin su, yeniden doğuş ve günahlardan arınma metaforunu anlamak için İncil’e yeniden dönmek gerek:

Bir zamanlar, Nuh’un günlerinde gemi yapılırken, Tanrının sabırla beklemesine karşın bu ruhlar söz dinlememişlerdi. O gemide birkaç kişi daha doğrusu sekiz kişi suyla kurtuldu. Bu olay vaftizi simgeliyor. Bedenin kirden arınması değil, Tanrı’ya yönelen temiz vicdanın dileği olan vaftiz, İsa Mesih’in dirilişiyle şimdi sizi de kurtarıyor. (Petrus 3:4)

Buradan hareketle Howard’ın kendi cansız bedenini gemi yıkıntılarına benzer şekilde tahta ve ip parçaları arasında bulması biblikal tufan hikayesinde olduğu gibi kurtarılamamışlığı imgelemekte. Sahnenin İncil anlatısının kutsallığı karşısındaki bozulmuşluğu, Howard’ın rasyonaliteyle içine battığı dünyeviliği sağlamlaştırmaktadır.

Het Zeemonster, Albrecht Dürer. Burada deniz canavarının başında bulunan mercanımsı uzantılar, Wake’e ilham vermiştir.

 

Bu yazıya referans verin: Ekin Keleş (27 Ağustos 2020), "The Lighthouse’ta İlahi Yansımalar", Nimbus, Erişim tarihi: 28 Kasım 2020, https://nimbuskultursanat.com/nisyan/the-lighthouseta-ilahi-yansimalar/.
Referanslar
 

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir